Economische machtsverschuiving: wat betekent dat voor Oost-Vlaanderen?

In elke bedreiging schuilt een kans. Megatrends zullen (ook) voor Gent en Oost-Vlaanderen een bedreiging vormen, of tenminste een impact hebben, en tegelijk kansen inhouden. Daarom houden wij rekening met deze trends bij het formuleren van onze toekomstvisie en -model. De eerste van de reeks van vijf megatrends en megatransities: economische machtsverschuiving.

De wereld verandert razendsnel. De geopolitieke verhoudingen verschuiven en dat voel je ook in onze bedrijven. Opkomende economieën zoals China, India en Brazilië winnen aan slagkracht. Ze plukken de vruchten van goedkope arbeid, snelle industrialisatie en stijgende investeringen in innovatie. Ondertussen slinkt het economische gewicht van Europa. Ook de Verenigde Staten voelen de druk van nieuwe wereldspelers. De internationale handel – zo cruciaal voor een open economie als de onze – staat onder spanning.

Het geloof in globalisering en multilaterale samenwerking neemt af. Wat we zien, is een wereld die uiteenvalt in rivaliserende blokken. Conflicten en onzekerheid zijn de nieuwe realiteit. En die realiteit heeft ook impact op Vlaanderen en Oost-Vlaanderen.

Wat staat er op het spel?

De economische machtsverschuiving brengt voor onze regio heel wat uitdagingen met zich mee:

• De concurrentiepositie van onze bedrijven komt onder druk te staan door snelgroeiende economieën.
• Er ontstaat een wereldwijde strijd om toegang tot grondstoffen en gespecialiseerde kennis.
• We worden steeds afhankelijker van essentiële materialen, productieketens en technologie buiten de EU.
• Productie- en toeleveringsketens blijken kwetsbaar.
• Door geopolitieke ‘fracturing’ komt de NAVO onder druk en nemen conflicten toe.
• Minder internationale concurrentie kan de innovatie afremmen.

Maar er zijn ook kansen

Wie strategisch denkt, kan juist voordeel halen uit deze wereld in verandering. Oost-Vlaanderen heeft troeven in handen:

• Exportkansen naar nieuwe markten zoals Afrika en Azië groeien. Zeker met onze expertise in biotech, medische technologie, chemie, technologie en agro-industrie.
• Europa investeert opnieuw in strategische autonomie: meer lokale productiecapaciteit, meer aandacht voor veiligheid en defensie. Denk aan de fusiehaven North Sea Port als spil in die beweging.
• De roep om herindustrialisering klinkt luider. Dat opent de deur voor bedrijven die mee investeren in een sterke, lokale industrie.
• De focus verschuift naar technologische vooruitgang: robotisering, automatisatie en digitalisering bieden kansen om competitief te blijven.

Waar staat Oost-Vlaanderen vandaag?

Volgens de EU Regional Competitiveness Index (2022) hoort Oost-Vlaanderen bij de Europese top. Van de 234 regio’s in de EU staat onze provincie op een knappe tiende plaats als het gaat over algemene competitiviteit. Die score geeft aan hoe aantrekkelijk een regio is om te wonen, te werken én te ondernemen.

Oost-Vlaanderen blinkt vooral uit in:

• Innovatie: een zesde plaats dankzij sterke O&O-investeringen en technologische paraatheid.
• Efficiëntie: een achtste plaats dankzij een dynamische arbeidsmarkt, marktomvang en een sterk aanbod in hoger onderwijs en levenslang leren.

Maar het rapport legt ook pijnpunten bloot:

• Voor de ‘fundamenten van de economie’ – zoals rechtszekerheid, macro-economische stabiliteit, infrastructuur en basisvoorzieningen – scoort Oost-Vlaanderen slechts 62ste. Veel ondernemers ervaren die zwaktes dagelijks: via trage procedures, vergunningen die blijven hangen, of onduidelijke regelgeving.

Toch is er ook goed nieuws. Sinds 2019 maakt Oost-Vlaanderen een opvallend positievere ontwikkeling door dan andere top 10-regio’s in Europa. We hebben inmiddels Antwerpen ingehaald en naderen de score van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

‍

‍