Iedereen praat vandaag over AI. Er is enthousiasme, en er is evenveel onrust: wat doet die technologie met onze jobs? Wie het HITT-boek van Voka Oost-Vlaanderen leest, merkt dat Gent die vraag al eens beantwoord heeft. Meer dan 200 jaar geleden, met een gesmokkelde spinmachine.
In Engeland bestond er een machine die katoen bijna tweehonderd keer sneller kon spinnen: de Mule Jenny. Gent liep technologisch ver achter. Dus deed ondernemer Lieven Bauwens iets gedurfds: in 1796 smokkelde hij de machine naar het continent.
In 1801 startte hij in Gent een mechanische katoenspinnerij, en al snel werkten daar drieduizend mensen. Andere ondernemers volgden. In 1810 telde Gent al 23 mechanische katoenspinnerijen en 10.000 fabrieksarbeiders. De slimme machine schiep dus massaal werk.
Toen Gent bleef stilstaan
Daarna liep het minder goed. Oost-Vlaanderen bleef decennialang vasthangen aan één sector: textiel en confectie waren goed voor meer dan de helft van de industriële tewerkstelling. Toen die sector na de Tweede Wereldoorlog in crisis ging, ging de provincie mee onderuit.
Tussen 1947 en 1956 groeide de tewerkstelling in België met 15%. In Oost-Vlaanderen kromp ze met 1%. De textielnijverheid slaagde er niet in om snel en radicaal te veranderen, en zo werd Oost-Vlaanderen in de jaren 1950 de probleemprovincie van het land.
De comeback: staal, auto’s en robots
In de jaren 1960 kwam de ommekeer. In 1965 liep de eerste auto van de band in de Gentse Volvo-fabriek. In 1967 rolden de eerste staalplaten uit de nieuwe staalfabriek SIDMAR, het huidige ArcelorMittal.
Lars Malmros, de man die de Volvo-fabriek naar Gent bracht, gaf een les mee die vandaag nog altijd steek houdt: “Je kan bedrijven niet verankeren met lage lonen alleen.” Volgens hem maken technologie en innovatie het verschil. Vroeger had men in Vlaanderen schrik van machines. Later zagen de mensen in dat technologie geen jobs doet verdwijnen. In de Gentse Volvo-fabriek stonden toen 700 robots, en net dankzij die robots kon de fabriek concurreren.
Groeien in volle crisis
Ook in de zware crisisjaren van de jaren 1970 gebeurde er iets bijzonders. Terwijl bedrijven sloten, ontdekten onderzoekers van de UGent onder leiding van Marc Van Montagu en Jozef Schell hoe je planten genetisch kan wijzigen. Het team van Walter Fiers ontcijferde als eerste een volledig virusgenoom.
Zo legde Gent haast onopgemerkt de basis voor de biotech, een sector die vandaag wereldfaam geniet. Health start-ups zijn nu goed voor 80% van de totale waarde van het Gentse techecosysteem.
Wat nemen we mee naar 2050?
De geschiedenis van Oost-Vlaanderen toont telkens hetzelfde patroon. Wie nieuwe technologie durft te omarmen, groeit. Wie vasthoudt aan wat altijd gewerkt heeft, valt terug.
Daarom kiest HITT voluit voor technologie, met AI op kop. Volgens het boek zou het “een fenomenale vergissing” zijn om die trein te missen. Ondernemer Jeroen De Wit (Teamleader) vat het in het boek zo samen: “Het grootste risico is vasthouden aan het bestaande.”
Lieven Bauwens zou het met hem eens zijn.
Ontdek 300 jaar Oost-Vlaamse economie en de toekomstvisie voor 2050 in het HITT-boek en op hitt2050.be.




